Lata dziecięce Stefana Żeromskiego - Wystawa stała

Ekspozycja obejmuje lata dziecięce Stefana Żeromskiego w Strawczynie i Ciekotach, naukę szkolną w Kielcach, twórczość Żeromskiego oraz wybrane dziedziny działalności społecznej i narodowej. Inscenizacja saloniku Żeromskich urządzona została na podstawie pamiątek zachowanych w Nałęczowie oraz opisów przez Stefana Żeromskiego dworków w Dziennikach (1883) i Syzyfowych pracach (1897). Znalazły się tu: sosręb z dworku w Ciekotach, zabytkowe meble, fotografie rodzinne, zegarek ojca i broszka matki.

Inscenizację uzupełniają dokumenty i fotografie związane z latami dziecięcymi Stefana Żeromskiego, m. in. metryka urodzenia, a także niedawno odnalezione fotografie: obojga rodziców Żeromskiego (z nieznanym wizerunkiem matki) oraz fotografia dworku w Ciekotach (1936). Historię rodu Żeromskich obrazuje Drzewo genealogiczne rodu Żeromskich oraz herby rodowe rodziców pisarza (ojca Jelita i matki Róża - Poraj).

Ważny dla rodziny Żeromskich i obecny na kartach utworów pisarza problem Powstania Styczniowego: Rozdzióbią nas kruki, wrony (1895), Echa leśne (1905) i Wierna rzeka (1912/1913) dokumentują na wystawie liczne pamiątki z epoki: heliograwiury Artura Grottgera Lithuania (1864 - 1866), obrazy nieznanych autorów z II poł. XIX w.: Portret poety powstańczego Felicjana Falęckiego i Ranny powstaniec, obraz Andrzeja Olesia Ksiadz Ściegienny przemawiający do chłopów (1948), historyczne stemple, medale, broń oraz tablica żeliwna upamiętniająca uwłaszczenie chłopów przez cara Aleksandra II (1864).

W kwartale szkolnym prezentowana jest inscenizacja klasy Gimnazjum Rządowego w Kielcach: katedra nauczyciela, ławki, Godło Rosji, zegar, zabytkowa mapa Zaboru Rosyjskiego, fotografie nauczycieli i kolegów szkolnych Stefana Żeromskiego , liczne eksponaty z planu filmowego Syzyfowych prac (deki, dyscyplina, dziennik lekcyjny, liczydło, dzwonek szkolny, zeszyty, pióra i kałamarze), a także mundur uczniowski Męskiego Gimnazjum Rządowego w Kielcach oraz dokumenty związane z latami nauki.