Fot. darek.d

31-042 Kraków, Plac Mariacki 5, tel. 012 422 55 18, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Gotycki kościół, wybudowany w XIV i XV wieku na fundamentach kościoła romańskigo z XIII wieku, który zniszczono podczas najazdów tatarskich. Położony przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na Placu Mariackim, od 1962 roku posiada tytuł bazyliki mniejszej. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski. W końcu XV wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku – Ołtarz Wielki – dzieło Wita Stwosza. W latach 1887-1891, pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego, wprowadzono do wnętrza wystrój neogotycki. Świątynia zyskała nową polichromię projektu i pędzla Jana Matejki, z którym współpracowali: Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer – autorzy witraży w prezbiterium i nad organami głównymi. Przy wejściu do bazyliki, od strony placu Mariackiego, zamontowana jest kuna (tzw. obręcz pokutników), którą zakładano dawniej na głowy szczególnych grzeszników. Obręcz pokutników była zamontowana na takiej wysokości, aby skazany na nią nie mógł się ani wyprostować, ani uklęknąć.

38-307 Sękowa, Bartne 23, tel. 018 351 84 54, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Cerkiew parafialna w Bartnem została wzniesiona w 1842 roku (data na nadprożu). Obiekt zbudowany z drewna jodłowego, konstrukcji zrębowej, pokryty od zewnątrz gontem. Wieża o budowie słupowo- ramowej, z pozorną izbicą, słupy nośne ujmują węższy babiniec, wokół zachata. Dachy nad nawą i prezbiterium namiotowe, łamane. Nad babińcem dach dwuspadowy. Hełm wieży kopulasty, z pozorną latarnią, zwieńczenia dachów w formie pozornych latarniowych wieżyczek. Gzymsy oraz izbica wieży pokryte oryginalną wielobarwną dekoracją malarską. Cerkiew reprezentuje zachodni typ łemkowskiego budownictwa sakralnego. Świątynia jest orientowana, trójdzielna. Składa się z prezbiterium, nawy, babińca. Do prezbiterium od strony północnej przylega zakrystia. Cerkiew greckokatolicka funkcjonowała do czasu wysiedlenia Łemków, do 1947 roku. Cerkiew otoczona jest drewnianym ogrodzeniem, pokrytym gontowym daszkiem. Brama wejściowa nakryta namiotowym, gontowym dachem i baniastym hełmem z łacińskim krzyżem nad półksiężycem.

33-300 Nowy Sącz, ul. B. Joselewicza 12, tel. 018 444 23 70, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Galeria mieści się w XVIII wiecznym budynku gminnej synagogi. Pod względem architektonicznym należy do tzw. synagog dziewięciopolowych, o sklepieniu wspartym pośrodku na czterech kolumnach. Budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 25 na 19 metrów i ścianach wysokich na 8 metrów, przebudowano go na przełomie XIX i XX w. W czasie okupacji hitlerowskiej zdewastowana i obrabowana synagoga znalazła się w obrębie zamkniętego getta. Przekazana w 1971 r. nowosądeckiemu muzeum, po kapitalnym remoncie i adaptacji na cele wystawowe, udostępniona została do zwiedzania w 1982 r. Stała ekspozycja mieszcząca się w przedsionku synagogi poświęcona jest sądeckim Żydom, natomiast w głównej sali modlitw prezentowane są wystawy zmienne z dziedziny historii, sztuki i kultury. W 1889 roku synagogę odwiedził Stanisław Wyspiański, który wykonał kilka szkiców jej wnętrza.

38-245 Kudowa Zdrój, Czermna, tel. 0605 540 927, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Jedna z największych osobliwości Ziemi Kłodzkiej, ewenement nie tylko w Polsce, ale i w skali europejskiej. Barokowa kaplica murowana posadowiona na podstawie kwadratu, usytuowana została pomiędzy kościołem św. Bartłomieja a wolnostojącą dzwonnicą. Zewnętrznymi wymiarami obiekt niewielki, nawet nieszczególny, ale ze względu na ilość zgromadzonych tu relikwi przyprawia o dreszcz grozy. Ściany i sklepienie wnętrza kaplicy pokrywa ok. 3 tys. ciasno ułożonych czaszek i kości ludzkich, ofiar wojen oraz epidemii chorób zakaźnych. Dalsze 20–30 tys. szczątków leży w krypcie pod kaplicą. Na ścianie głównej znajduje się niewielki skromny ołtarz z barokowym krucyfiksem. Wśród piszczeli i czaszek ułożonych warstwami przy ścianach kaplicy znajdują się dwie drewniane rzeźby aniołów, jeden z trąbką i napisem łacińskim "Powstańcie z martwych", drugi z wagą i napisem łacińskim "Pójdźcie pod sąd".

Fot. Halina Borucka

31-001 Kraków, Wawel 15, tel. 012 429 33 21, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Położona na Wzgórzu Wawelskim. Zajmuje wyjątkową pozycję w dziejach Polski i w świadomości Narodu Polskiego. To tu są pochowani królowie Polski od Władysława I Łokietka do Augusta II Mocnego, a także członkowie rodzin królewskich. Na Wawelu spoczywają też wielcy wodzowie, m.in. Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Józef Piłsudski, Władysław Sikorski, wieszczowie: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, a także krakowscy biskupi począwszy od św. Stanisława. Katedra Wawelska jest trójnawową bazyliką z nawą poprzeczną i ambitem okalającym prostokątne prezbiterium, otoczona jest trzema wieżami. Barokowy wystrój katedry jest w większości dziełem wybitnych architektów włoskich (Giovanni Trevano, Giovanni Battista Gisleni i Francesco Placidi). Katedrę otacza wieniec 18 kaplic. Ich budowę rozpoczęto już w trakcie wznoszenia kościoła. Najokazalsze są te ufundowane przez królów. Przy wejściu do świątyni zawieszone są olbrzymie kości. Są to szczątki Smoka Wawelskiego - jak niektórzy mówią, według innych to żebro wieloryba, piszczel mamuta oraz czaszka nosorożca.