97-200 Tomaszów Mazowiecki, ul. A. Frycza Modrzewskiego 9/11, tel. 44 723 00 03, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Skansen Rzeki Pilicy powstał w 2000 roku. Jest pierwszym w Polsce muzeum na wolnym powietrzu poświęconym rzece. Najbardziej rozbudowana jest ekspozycja zatytułowana „Młynarstwo wodne w dorzeczu Pilicy”. Najważniejszym jej elementem jest drewniany młyn wodny, przeniesiony wraz z całym wyposażeniem w latach 1998-2000 ze wsi Kuźnica Żerechowska, położonej nad rzeką Luciążą – największym lewym dopływem Pilicy. Wnętrze budynku zajmuje ekspozycja poświęcona tradycjom młynarstwa wodnego w dorzeczu Pilicy. Szczególną atrakcję stanowią wykonane z niezwykłą precyzją przez Jerzego Sosnowskiego z Tomaszowa Mazowieckiego makiety młynów wodnych oraz mostów. Obok skansenowego młyna w stylowej galerii zostało zgromadzonych ponad 30 kamieni młyńskich pochodzących z nieistniejących już młynów z dorzecza Pilicy. Jest to największa tego typu kolekcja w Polsce.

Fot. Andorado

72-510 Wolin, ul. Graniczna 2, tel. 91 326 07 41, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Skansen znajduje się na wyspie Ostrów (wjazd do skansenu od strony miejscowości Recław). Skansen stanowią rekonstrukcje zabudowań mieszkalnych i rzemieślniczych z okresu wczesnego średniowiecza – od IX do XI wieku. Można w nim zobaczyć jak mogło wyglądać życie codzienne dawnych ludzi, jak mieszkali i pracowali. Chaty o konstrukcji zrębowej o wymiarach: 3,5 na 6,5 m. Ściany zbudowane są z poziomo i warstwowo ułożonych bali drewnianych, czyli płazów, połączonych w narożnikach za pomocą zacięć, w najprostszej formie „na obłap”. Ten sposób łączenia elementów w chatach zrębowych stwierdzono w trakcie prac wykopaliskowych w grodzie biskupińskim oraz wielu miastach – w warstwach wczesnosredniowiecznych np. Gdańsk, Opole, Wrocław, a także Wolin. W skansenie znajdują się: chata mincerza, bursztynnika, skórnika, garncarza, szklarza, rogownika, jubilera, rybaka, skryby, warsztat introligatorski oraz kantor i magazyn kupiecki. We wnętrzach chat o różnej konstrukcji można obejrzeć repliki mebli, narzędzi i przedmiotów codziennego użytku sprzed 1000 lat.

Fot. gento3

17-230 Białowieża, ul. Zastawa 66b, tel. 85 683 36 28, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Skansen w Białowieży prezentuje drewniane budownictwo ludności ruskiej Podlasia, Położony jest na terenie dawnej wsi Kropiwnik, zniszczonej przez hitlerowców podczas II wojny światowej. W 1983 roku grupa studentów białostockich, dokonała zakupu gruntów pod przyszły skansen. Pierwszym eksponatem był wiatrak-koźlak, sprowadzony do Białowieży w roku 1978 ze wsi Kotły koło Bielska Podlaskiego. Pochodził z 1925 roku. Z czasem zaczęły przybywać następne obiekty, drewniany płot pleciony z tzw. balasów (1983–84 rok), wzorowany na starych ogrodzeniach. Skansen w obecnej postaci to zasługa przede wszystkim prof. Anatola Odzijewicza, który od samego początku inicjował, organizował i kierował pracami przy rekonstrukcji kolejnych obiektów. W 2004 roku postanowiono udostępniać skansen turystom. Skansen obejmuje obszar ponad pięciu hektarów łąk między rzeką Narewką i ulicą Zastawą. Za rzeką rozciąga się ściana obszaru ochrony ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego.

Fot. christo

22-244 Stary Brus, Hola 1, tel. 82 560 76 35, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Skansen powstał w 1985 roku, jest placówką prowadzoną społecznie przez Towarzystwo Miłośników Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia. W skansenie gromadzone są obiekty budownictwa ludowego: wiatrak "koźlak" z początku XX wieku z Wołoskowoli, chałupa z końca XIX wieku z Wyryk, stodoła z XIX wieku z Okczyna, kapliczka przydrożna z XIX wieku z Wyryk,krzyż z XIX wieku z Holi, piec garncarski, ule "kołody" z XIX wieku, żuraw. Na terenie skansenu znajduje się stanowisko ornitologiczne. Obok skansenu usytułowana jest cerkiew prawosławna pw. św. Antoniego Peczerskiego z 1702 roku wraz z dzwonnicą, które udostępnione są do zwiedzania - jest ona świątynią filialną parafii prawosławnej w Horostycie. Każdego roku, pod koniec lipca, w niedzielę przed Anną odbywa się impreza folklorystyczna „Jarmark Holeński”. Rozpoczyna się liturgią świętą w cerkwi pw. Św. Antoniego Peczerskiego, w czasie trwania imprezy odbywa się kiermasz sztuki ludowej, na którym można kupić prace artystów ze słomy i suchych kwiatów, garncarzy, tkaczy i pszczelarzy, rzeźbiarzy.

05-252 Dąbrówka, ul. Kręta 4, tel. 29 758 01 82, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Kuligów to malownicza wieś położona nad rozlewiskami Bugu. Powstał tu Park Kultury Ludowej. Pierwsze obiekty zostały przeniesione do Kuligowa w 2000 roku. Obecnie w skansenie można obejrzeć przydrożną kuźnię, wiejską chatę, spichlerz, stodołę, oborę, dworek drobnoszlachecki oraz wozownię. Twórcą tego czarownego miejsca jest Wojciech Urmanowski. Przy budynkach stoją okazałe rzeźby Marka Gołaszewskiego z Marek – samouka, który sporych rozmiarów dzieła wykonuje w drewnie za pomogą piły spalinowej. Pierwsze obiekty zostały przeniesione do Kuligowa w 2000 roku. Pomysłodawca przedsięwzięcia zakupił już ponad 1000 eksponatów, jednak nie wszystkie zostały przewiezione do Kuligowa. Już wkrótce będzie można podziwiać tu budynki, z których każdy kryty będzie inną techniką.