Warszawa - Śladami wolnomularstwa XVIII i początku XIX w.
» Warszawa - trasy zwiedzania (939, 9.64)
Trasa historyczna-autorska
Czas zwiedzania: 2 godz., Koszt biletów: 0 zł
Samo słowo wolnomularstwo budziło od zawsze skojarzenia, emocje i namiętności, sympatię lub antypatię. Masoneria fascynowała dziwnymi strojami ( fartuszki, symboliczne znaki), ale też tajemniczymi obrzędami, które odbywały się zawsze za szczelnie zamkniętymi drzwiami. Który pałac mieszkańcy Warszawy nazywali pałacem Lucyfera i dlaczego, gdzie Stefan Żeromski pisał „Popioły” i czy Czerwony Dwór, w którym inicjowano Rafała Olbromskiego istniał naprawdę? Wielki Mistrz Balsamo Cagliostro zdemaskowany w Warszawie, Pałac Radziwiłłowski (obecny prezydencki) siedzibą Wielkiego Wschodu. „Loża Masońska” na Zamku Królewskim? Kontrowersje wokół budowy Świątyni Opatrzności Bożej i pozostałości pierwszej świątyni w Łazienkach Królewskich.
1. Opera Kameralna
Oficyna pałacu Działyńskich znajduje się przy Al. Solidarności 76B. Mieści się tu Warszawska Opera Kameralna. Jest to jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie można usłyszeć prawie wszystkie opery W. A. Mozarta. Co roku na przełomie czerwca i lipca urządzane są tu Festiwale Mozartowskie.W ramach festiwalu w Teatrze na Wyspie w Łazienkach wykonywana jest Liturgia masońska... Obchodząc budynek opery zobaczymy Pałac Działyńskich, należący dawniej do hrabiego Ignacego Działyńskiego, zwolennika reform, posła na Sejm Czteroletni. Rezydencja była miejscem spotkań spiskowców przygotowujących insurekcję warszawską, a od 1821 r. mieściła się tu loża "Halle der Beständigkeit”.
2. Pałac Mniszchów
Na początku XIX w. był siedzibą kilku lóż warszawskich, w związku z czym nazywano go „Pałacem Lucyfera” i raczej omijano z daleka. Józef Wandalin Mniszech nabył posiadłość w 1730 r. i wybudował murowaną rezydencję. Pod koniec XIX w. zamieszkał tu Szczęsny Potocki, wielki mistrz Wielkiego Wschodu Polski, później targowiczanin i zdrajca. Naprzeciwko, w Pałacu Zamojskich, jako pomocnik bibliotekarza od 1896 r. pracował Stanisław Żeromski, który pisał tu „Popioły”. Jego bohater Rafał Olbromski przybywa do Warszawy i rozpoczyna pracę jako sekretarz masona księcia Gintułta. Inicjowany zostaje w „czerwonym dworze”, który jak ustalili badacze istniał naprawdę...
3. Pomnik Wojciecha Bogusławskiego przed Teatrem Wielkim
Pomnik upamiętniający osobę „ojca teatru polskiego”, śpiewaka operowego, reżysera, pisarza, dramatopisarza, tłumacza, propagatora ideologii oświecenia i masona. W loży w jego warszawskim pałacyku przy Żelaznej znajdował się podobnież owiany legendą kamień Ozyrysa. Współpracował z innym słynnym wolnomularzem, nauczycielem Fryderyka Chopina Józefem Elsnerem. Za plecami Wojciecha Bogusławskiego wznosi się Teatr Wielki, ale wcześniej w tym miejscu znajdował się Marywil, pierwsze centrum handlowe w Warszawie. W kilku pokojach znajdowała się tu ostatnia siedziba przedrozbiorowych lóż warszawskich.
4. Zamek Królewski
Swoją świetność Zamek Królewski przeżywał za panowania Stanisława Augusta. Był to pomyślny okres również dla rozwoju masonerii, masoni nazywali wręcz króla swoim protektorem. Uważano nawet, że sam monarcha jest wolnomularzem. Nic więc dziwnego, że gdy w 1952 r. przypadkowo odkryto od strony Pałacu pod Blachą zamurowaną piwnicę z tajemniczymi posągami, niektórzy od razu uznali ją za lożę masońską. W Pałacu pod Blachą, zwanym też Petit Palais, mieszkali przecież Józef Wandalin Mniszech, o którym wiadomo że był masonem, jak i wolnomularz i bliski przyjaciel Stanisława Augusta August Moszyński.
5. Pałac Radziwiłłowski
Kiedy w 1786 r. spalił się dom „Pod Rydzyną” przy ulicy Trębackiej, w którym odbywały się loże, wynajęto kilka pokoi w pałacu Radziwiłłowskim na Krakowskim Przedmieściu. Należał do księcia Karola Radziwiłła „Panie Kochanku”, ale niechętnie przebywał w swoim warszawskim pałacu, m.in. ze względów politycznych. Pałac służył więc różnym celom: działał tu teatr, odbywały się tu zgromadzenia publiczne, bale maskowe. Po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja zjednoczeni mieszczanie i szlachta święcili tu swoje triumfy, wydano uroczysty obiad na cześć króla. Podobnież aż 74 braci lożowych było posłami na Sejm Czteroletni.
6. Świątynia Opatrzności Bożej w Łazienkach
Historia budowy Świątyni Najwyższej Opatrzności liczy ponad 200 lat i wiąże się z Konstytucją 3 Maja z 1791 r., kiedy uchwałą Sejmu Czteroletniego podjęto decyzję o wybudowaniu świątyni jako wyraz wdzięczności za drugą na świecie tak postępową Konstytucję. Ogłoszono pierwszy w Polsce konkurs architektoniczny na budowę kościoła, który wygrał Jakub Kubicki. Kamień węgielny wmurowany został na terenie dzisiejszego Ogrodu Botanicznego. Król dokonał tego własnymi rękami przy użyciu pozłacanych kielni i młotka... Wspólnymi siłami najwyżsi urzędnicy w państwie wymurowali wtedy 60 – 70 cm muru.
