Fot. Łeba

32-600 Oświęcim, ul. Zamkowa 1, tel. 33 842 44 27, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Zamek w Oświęcimiu został wzniesiony na początku XVI wieku, rezydowali w nim królewscy urzędnicy (księstwo oświęcimskie było własnością króla polskiego). Częste pożary, powodzie, odbudowy, przebudowy powodowały, że zmieniał wygląd, a niejednokrotnie również przeznaczenie. W 1910 r. Kaszny wydzierżawił odremontowany zamek nowo utworzonemu Starostwu Oświęcimskiemu. Następnie zamek stał się składem wódek i win fabryki Jakuba Haberfelda. Czas kapitalnego remontu przypada na lata 1928 – 1931, kiedy zamek staje się własnością Wydziału Powiatowego w Białej Krakowskiej. W czasie II wojny światowej w zamku miały siedzibę niemieckie władze okupacyjne. Po wojnie zamek służył celom administracyjnym. Od 1975 do 1987 roku był siedzibą władz miejskich Oświęcimia. Rewaloryzacja obiektu zakończyła się pod koniec 2006 roku. Do swojej dawnej siedziby powróciły Zbiory Historyczno-Etnograficzne udostępnione dla zwiedzających.

Fot. Wojciech Pysz

37-120 Markowa, Markowa 1500, tel. 17 226 57 99, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Skansen został założony w 1979 r. Na terenie gminy Markowa zachowała się stosunkowo duża liczba drewnianych domów pochodzących z 4 ćw. XIX w. o 1 ćw. XX w. Aktualnie Muzeum Wsi Markowa udostępnia zwiedzającym siedem w pełni wyposażonych obiektów. W skład skansenu wchodzą: chałupa kmieca (konstrukcja przysłupowa, 1874 r.), stajnie z zagrody kmiecej o konstrukcji zrębowej (koniec XIXw.), stodoła z wozownią (konstrukcja słupowa, przełom XIX-XX w.), spichlerz, tzw. "sołek" (koniec XIXw.), wiatrak-koźlak (poł. XX w.), chałupa "biedniacka" z chlewikiem (1905 r.), ule skrzyniowe kryte strzechą, kierat i studnia z żurawiem (dziełóo współczesne, jednak faktycznie takich konstrukcji używali mieszkańcy Markowej) , kuźnia (zrekonstruowana) z zabytkowym wyposażeniem. We wnętrzu czynnego wiatraka kompletne urządzenia mielnicze, kamienie ścierające ziarno na tzw. "razówkę" (tj. z otrębami).

Fot. jamaka

75-420 Koszalin, ul. Młyńska 37-39, tel. 94 343 20 11, godziny otwarcia i ceny biletów, www

Skansen został utworzony w 1982 roku w wydzielonym Dziale Etnograficznym Muzeum w Koszalinie. W obrębie zbiorów można wydzielić następujące kolekcje: zabytki kultury pomorskiej, zabytki kultury jamneńskiej, zabytki grup przesiedleńczych oraz wytwory współczesnej sztuki ludowej i rękodzieła. W 1983 r. muzeum zakupiło i przeniosło na posesję muzealną zabytkową (z 1869 r.), szachulcową zagrodę rybacką ze wsi Dąbki. Służy ona działowi jako miejsce ekspozycji stałych; początkowo eksponowano w niej zabytki Pomorza i grup przesiedleńczych, od maja 2001 r. można w niej oglądać wystawę "Wyspa kulturowa. Wieś Jamno pod Koszalinem" w całości poświęconą kulturze jamneńskiej. Dział jest organizatorem dwóch konkursów: Rzeźba regionalna Pomorza Zachodniego, Ludowa i nieprofesjonalna twórczość plastyczna Pomorza Środkowego, którym towarzyszą wystawy pokonkursowe, a nagrodzone prace wzbogacają kolekcję współczesnej sztuki ludowej działu.

14-100 Ostróda, ul. Adama Mickiewicza 22, tel. 89 646 26 02, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Muzeum działa w zrekonstruowanym, gotyckim zamku, dawnej siedzibie komturów ostródzkich. Część ekspozycyjna zawiera w sobie wystawę stałą - "Z dziejów Ostródy i okolic" oraz salę, w której urządzane są wystawy czasowe. Na ekspozycję tę składają się zabytki związane z przeszłością ziemi ostródzkiej, od epoki wspólnoty pierwotnej do czasów nam współczesnych. Na uwagę zasługują dwie makiety ukazujące rozwój przestrzenny miasta. Pierwsza z nich przedstawia zabudowę Ostródy w XVI w., w układzie jaki uzyskało miasto wraz z lokacją średniowieczną. Drugi, znacznie większy model, przedstawia rozwój przestrzenny Ostródy u progu wieku XX. Zwrócić też należy uwagę na kolekcję ceramiki i broni z okresu średniowiecza oraz przedmioty użytku codziennego z XIX i XX w.

Fot. gento3

17-230 Białowieża, ul. Zastawa 66b, tel. 85 683 36 28, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Skansen w Białowieży prezentuje drewniane budownictwo ludności ruskiej Podlasia, Położony jest na terenie dawnej wsi Kropiwnik, zniszczonej przez hitlerowców podczas II wojny światowej. W 1983 roku grupa studentów białostockich, dokonała zakupu gruntów pod przyszły skansen. Pierwszym eksponatem był wiatrak-koźlak, sprowadzony do Białowieży w roku 1978 ze wsi Kotły koło Bielska Podlaskiego. Pochodził z 1925 roku. Z czasem zaczęły przybywać następne obiekty, drewniany płot pleciony z tzw. balasów (1983–84 rok), wzorowany na starych ogrodzeniach. Skansen w obecnej postaci to zasługa przede wszystkim prof. Anatola Odzijewicza, który od samego początku inicjował, organizował i kierował pracami przy rekonstrukcji kolejnych obiektów. W 2004 roku postanowiono udostępniać skansen turystom. Skansen obejmuje obszar ponad pięciu hektarów łąk między rzeką Narewką i ulicą Zastawą. Za rzeką rozciąga się ściana obszaru ochrony ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego.