66-330 Pszczew, ul. Kasztanowa 9, tel. 95 749 13 62, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Wieś Pszczew jest położona w środkowo-wschodniej części województwa lubuskiego, w odległości 15 km na wschód od Międzyrzecza. W skansenie zgromadzone zostały unikalne eksponaty dokumentujące sztukę, pracę bartnika i pszczelarza; jej historię, rozwój i współczesność. W zbiorach znajdują się między innymi: stare ule, kuszki, narzędzia pracy bartnika i pszczelarza. Stała ekspozycja prezentuje kilkunaście barci, (tj. uli wydrążonych z pni drzew, zdobionych rzeźbą, unikalnym kształtem nadanym przez naturę, z niepowtarzalnymi dachami słomianymi) oraz zbiór szopek wigilijnych. Wiele eksponatów pamięta dwa ubiegłe stulecia jak i początki bieżącego przypominając nam o naszym pochodzeniu, korzeniach, kulturze, sztuce oraz obyczajach. Skansen Pszczelarski z plastrami miodu i wosku, z odgłosami pracy pszczół i pachnącego kwiatowym pyłkiem. Wieś jest centrum turystycznym Pszczewskiego Parku Krajobrazowego.

Fot. Arkadiusz R. Bujak

83-315 Szymbark, ul. Szymbarskich Zakładników 12, tel. 58 684 69 33, godziny otwarcia i ceny biletów, e-mail, www

Skansen w Szymbarku (oficjalna nazwa Centrum Edukacji i Promocji Regionu - CEPR) posiada na swoim terenie wiele obiektów, nie zawsze mają mających charakter muzealny. W Muzeum Ciesielstwa wystawione są różnego rodzaju narzędzia ciesielskie, kołodziejskie, rolnicze, furmańskie, medyczne i gospodarstwa domowego z okresu od XVIII w. do wybuchu II wojny światowej. Zobaczyć tu można liczącą około 200 lat tokarko-kopiarkę do wyrobu szprych do kół wozów czy dentystyczny przyrząd do wiercenia zębów na napęd nożny sprzed 150 lat. Większość tych eksponatów pochodzi z muzeum kaszubskiego. Największym zainteresowaniem cieszą się jedna takie obiekty jak: Dom do góry nogami - symbol obalenia komunizmu, Najdłuższa deska świata - 36 m i 83 cm, Dom Sybiraka - drewniany dom przywieziony spod Irkucka i na nowo złożony w Szymbarku.

64-410 Sieraków, Stadnina 3a, tel. 61 295 23 92, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Najstarsze relikty dzisiejszego zamku pochodzą z końca XIV wieku. Zamek wzniesiony został przez znany wielkopolski ród rycerski – Nałęczów. Obecny budynek stanowi zaledwie część dawnego założenia obronnego. W oryginalnych piwnicach znajduje się mauzoleum, gdzie mieszczą się sarkofagi. Unikatowe w skali europejskiej sarkofagi dawnych właścicieli zamku. Najstarszy z nich Piotra Opalińskiego (zm. 1624) wykonany został z cyny, ozdobiony na bokach ośmioma medalionami z alegorycznymi scenami odnoszącymi się do czynów zmarłego jest jednym z najpiękniejszych dzieł epoki. Sarkofagi zostały przeniesione z kościoła parafialnego, ze względu na niesprzyjające tam warunki w podziemiach. Po odrestaurowaniu, odpowiednio wyeksponowane i zabezpieczone w piwnicy dawnego zamku, zamienionej na kaplice, przypominają minioną świetność dawnego rodu Opalińskich.

Fot. Kazimierz Rolbiecki

77-100 Bytów, ul. Zamkowa 2, tel. 59 822 26 23, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Muzeum zostało utworzone w styczniu 1972 roku, zajmuje północne, najstarsze skrzydło zamku zwane Domem Zakonnym oraz dwie przylegające do niego Baszty: Młyńską i Prochową jak również kurtynowy mur obronny. W muzeum funkcjonują dwa działy: etnograficzny i artystyczno-historyczny. Zbiory etnograficzne obejmują grupy narzędzi i sprzętów dokumentujących stan kultury materialnej południowo-zachodniej części Kaszub, od rolnictwa poprzez zajęcia pozarolnicze, rzemiosło i przedmioty codziennego użytku domowego. Są wśród nich także zbiory dawnej sztuki ludowej m. in. rzeźby św. Jana Nepomucena, Matki Boskiej, św. Barbary, Chrystusa itp. Zbiory artystyczno-historyczne stanowią następujące zwarte kolekcje eksponatów: kolekcja sztuki sakralnej, wśród której znalazły się elementy XVII wiecznego wyposażenia kościoła św. Jerzego w Bytowie (epitafia, chrzcielnica, ławy kolatorskie), kolekcja rzeźby, wśród której na szczególną uwagę zasługuje przedstawienie św. Anny. Muzeum posiada największą w Polsce kolekcję prac Józefa Chełmowskiego.

97-200 Tomaszów Mazowiecki, ul. A. Frycza Modrzewskiego 9/11, tel. 44 723 00 03, godziny otwarcia i ceny biletów, Ten adres email do muzeum jest ukrywany , www

Skansen Rzeki Pilicy powstał w 2000 roku. Jest pierwszym w Polsce muzeum na wolnym powietrzu poświęconym rzece. Najbardziej rozbudowana jest ekspozycja zatytułowana „Młynarstwo wodne w dorzeczu Pilicy”. Najważniejszym jej elementem jest drewniany młyn wodny, przeniesiony wraz z całym wyposażeniem w latach 1998-2000 ze wsi Kuźnica Żerechowska, położonej nad rzeką Luciążą – największym lewym dopływem Pilicy. Wnętrze budynku zajmuje ekspozycja poświęcona tradycjom młynarstwa wodnego w dorzeczu Pilicy. Szczególną atrakcję stanowią wykonane z niezwykłą precyzją przez Jerzego Sosnowskiego z Tomaszowa Mazowieckiego makiety młynów wodnych oraz mostów. Obok skansenowego młyna w stylowej galerii zostało zgromadzonych ponad 30 kamieni młyńskich pochodzących z nieistniejących już młynów z dorzecza Pilicy. Jest to największa tego typu kolekcja w Polsce.