Wystawa prezentuje działalność polskich środowisk niepodległościowych w dążeniu do restytucji suwerennego państwa polskiego w okresie od zakończenia II wojny światowej w 1945 r. do powstania III Rzeczypospolitej w 1989 r. Klęska okupacji hitlerowskiej, a następnie sowieckiej, zdrada zachodnich sojuszników, którzy w Jałcie zgodzili się na pozostanie Polski w strefie dominacji Związku Radzieckiego, wzbudziły oburzenie, protest, a następnie czynne przeciwdziałanie wielu polskich środowisk.

Należały do nich kręgi polskiej emigracji - ludzie, którzy nie zdecydowali się wracać po wojnie do komunistycznej Polski, jak Jerzy Giedroyć, wieloletni redaktor paryskiej "Kultury", centralna postać kręgu Maisons-Laffitte, czy Zdzisław Jeziorański, znany jako Jan Nowak, organizator i pierwszy szef Rozgłośni Polskiej Radia "Wolna Europa".

W kraju zdominowanym przez stalinowski terror działała w lasach partyzantka antykomunistyczna. Po jej rozbiciu ośrodek biernego oporu i podtrzymywania w społeczeństwie poczucia tradycyjnej, polskiej hierarchii wartości stanowił Kościół Katolicki z Prymasem Stefanem Wyszyńskim na czele oraz środowisko polskich katolików skupione w Klubach Polskiej Inteligencji Katolickiej. Czynna działalność konspiracyjna rozpoczęła się w latach 60-ych poprzez powstanie pierwszych nielegalnych organizacji, aby zaowocować masowym ruchem społecznym, jakim była "Solidarność".

Rozbudzonych masowych aspiracji społecznych nie zdołało wykorzenić wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. Sprzyjająca koniunktura międzynarodowa i determinacja polskich środowisk niepodległościowych doprowadziły do zrzucenia politycznej dominacji radzieckiej i powstania III Rzeczypospolitej.

Organizator: Muzeum Niepodległości