W II poł. XVII wieku jazda pozostawała wciąż podstawowym rodzajem wojska Rzeczypospolitej. Jednak stosunek ilościowy jej poszczególnych rodzajów uległ zdecydowanej zmianie. Husaria, liczna jeszcze w początkach powstania kozackiego w 1648 roku, z czasem uległa znacznemu zmniejszeniu. Najliczniejszym rodzajem jazdy polskiej w II poł. XVII wieku stały się chorągwie średniozbrojne, zwane początkowo kozackimi, zaś od czasu wojen z Turcją w latach 1672 - 1676 określane mianem pancernych.

Stanowiły one około 60% składu jazdy koronnej (9-14 tysięcy koni), zastępując chorągwie husarskie. Wiązało się to z mniejszym kosztem uzbrojenia oraz większą ich przydatnością w walce z różnorodnym przeciwnikiem, zwłaszcza tatarskim i tureckim. Uniwersalny charakter tych chorągwi znalazł odbicie w uzbrojeniu. Nazwa pancerni pochodzi od podstawowego uzbrojenia ochronnego tej formacji - pancerza, czyli kolczugi noszonej zazwyczaj na skórzanym kaftanie oraz misiurki używanej jako osłona głowy.

Charakterystycznym elementem uzbrojenia pancernych był kałkan - lekka, okrągła tarcza typu wschodniego, wykonana ze splecionych spiralnie witek ratanowych lub trzciny, owiniętych jedwabnymi i srebrnymi nićmi tworzącymi na powierzchni barwną dekorację. Jako broni zaczepnej oprócz broni palnej, stanowiącej podstawowe uzbrojenie uprzednich chorągwi kozackich oraz szabli i łuków, zostali pancerni wyposażeni w dzidy długości 1,80 - 2,10 m.

W ciągu II poł. XVII wieku wykształciło się kilka oryginalnych typów i odmian bojowej szabli. Jednym z nich był typ broni o rękojeści zamkniętej, używany głównie przez chorągwie husarskie, stąd zwany pałaszem husarskim. Idealnie dostosowana do walki z konia, broń ta łączyła w sobie cechy szabel zarówno węgierskich, tureckich, jak i zachodnioeuropejskich. Obok szabel z rękojeściami zamkniętymi w użyciu były egzemplarze broni o rękojeściach półzamkniętych, z kabłąkiem ustawionym prostopadle do jelca lub łańcuszkiem łączącym jelec z głowicą.

Organizator: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie