Następowały doniosłe przeobrażenia w wojskowości europejskiej, spowodowane zmianami w dziedzinie techniki militarnej, produkcji przemysłowej i organizacji państwowej. Wprowadzony jeszcze w końcu XVII wieku karabin skałkowy z bagnetem szybko wyparł ciężki muszkiet i pikę, stając się uniwersalną bronią piechoty, która wraz z artylerią stała się podstawą nowożytnej armii. Dążąc do maksymalnego wykorzystania siły ognia przyjęto taktykę linearną, wymagającą od żołnierzy żelaznej dyscypliny.

W tym samym czasie Rzeczpospolita tkwiła w marazmie i postępującym rozprzężeniu. Słabość liczebna wojska szła w parze z przestarzałą strukturą. Wszystkie te braki ujawniły się z całą ostrością podczas sprowokowanego przez króla Augusta II Sasa najazdu szwedzkiego w 1702 roku, do którego odparcia Rzeczpospolita okazała się całkowicie nieprzygotowana.

Klęska Karola XII pod Połtawą oraz wyparcie Szwedów i ich stronników z terytorium Rzeczypospolitej umożliwiło powrót na tron Augusta Mocnego. Na zwołanej przez niego w 1710 roku walnej radzie warszawskiej podjęto szereg uchwał mających na celu reorganizację wojska. Niestety zniszczenia wojenne i upadek gospodarczy kraju uniemożliwiły ich realizację. Jednocześnie król August II pod pretekstem ochrony granic wprowadził na terytorium Rzeczypospolitej wojska saskie. Popełniane przez nie nadużycia i gwałty doprowadziły do zawiązania przez szlachtę obronnej Konfederacji w Tarnogrodzie. W roli mediatora między królem a szlachtą wystąpił car Piotr I. Pod naciskiem wojsk rosyjskich zawarto ugodę, której wynikiem były uchwały podjęte w 1717 roku na sejmie zwanym niemym.

Na sejmie tym przyjęty został stały, niezależny od doraźnej zgody sejmu, etat armii w wysokości 18 tysięcy stawek żołdu w Koronie i 12 tys. na Litwie. Ponieważ jednak część stawek pochłaniały ślepe porcje, przeznaczone na żołd oficerów i podoficerów, liczba żołnierzy była oczywiście niższa.

Organizator: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie